Duurzame vis op je bord

Photo credit: H is for Home via Foter.com / CC BY-NC

Vis is gezond. In vis zitten onder andere omega 3 vetzuren, die bijdragen aan een gezond hart en gezonde bloedvaten. Ze zijn ook onmisbaar voor de opbouw en ontwikkeling van gezonde hersencellen. Goed idee dus, vis op het menu!

Of toch niet?

Hoewel vis inderdaad heel gezond is, is het vangen en eten ervan niet altijd een goed idee.

Veel vissoorten worden door overbevissing met uitsterven bedreigd en sommige methodes brengen grote schade toe aan de zeebodem, dieren en planten. Het ecosysteem in de zee komt daardoor in gevaar. Door het beschadigen van de zeebodem wordt het voor planten moeilijker om te overleven, en daarmee ook voor de vissen en (schaal)dieren die in of van die planten leven.

De manier waarop vis gevangen wordt gebeurt lang niet altijd diervriendelijk (en dat is een grof understatement!)

Ook andere dieren lijden onder visvangst. Door te grof te werk te gaan ontstaat er vaak ’bijvangst’, vissen en andere dieren die helemaal niet bedoeld waren om te vangen, maar wel in de netten terecht komen. Meestal gaan deze dieren dood of worden ze gewond in de zee teruggegooid.

Daarnaast zijn de werkomstandigheden voor de mensen voor veel verbetering vatbaar.

Gelukkig is er ook goed nieuws. 

Als we kritischer kijken, is het mogelijk om vis te kopen die gevangen of gekweekt is met aandacht voor de vis, de zee , de mens en het milieu. Er zijn verschillende keurmerken en tools om te gebruiken:

Het MSC-keurmerk. 

MSC staat voor Marine Stewardship Council. Het MSC is een onafhankelijke organisatie die een internationaal erkent milieukeurmerk en certificeringsprogramma heeft ontwikkeld voor duurzame wildvangst.

Wildvangst is vis die in open water gevangen wordt (en dus niet gekweekt wordt).

Om in aanmerking te komen voor dit keurmerk moet de vangst aan deze criteria voldoen:

  • Het visbestand moet gezond zijn en niet overbevist worden, met andere woorden: er moeten meer dan genoeg vissen van een bepaalde soort zijn voordat er gevangen mag worden.
  • De visserij mag geen grote negatieve effecten hebben op het ecosysteem. Dus de manier van vissen mag de zeebodem, het water, planten en dieren niet beschadigen.
  • De visserij moet goed beheerd worden. Dat betekent bijvoorbeeld dat vissers zich aan de vangstquota houden, niet vissen in beschermde gebieden en hun vangst registreren.

Aanvullend daarop doet het MSC aan ketencertificering. Dat wil zeggen dat de gehele keten, van vangst tot verhandelaar tot supermarkt of restaurant wordt gecontroleerd. Zo weet je zeker dat de gecertificeerde vis die je koopt, ook echt duurzaam is.

Het MSC-keurmerk zegt nog niets over de sociale aspecten van de visvangst. Je weet dus niet zeker of er eerlijke lonen betaald worden of hoe de werkomstandigheden zijn.

MSC-gecertificeerde vis is te herkennen aan dit logo:

8174_fullimage_msc-logo-keurmerk-duurzame-vis

Het ASC-keurmerk. 

Een alternatief voor wildgevangen vis, is kweekvis. Door vis te kweken is het mogelijk om vis te eten zonder grote druk te leggen op de oceanen. Voorwaarde is dan wel dat het kweken op een verantwoorde manier gebeurd. Verantwoorde kweek wordt gecontroleerd door het ASC.

ASC staat voor Agriculture Stewardship Counsil. Het ASC is een onafhankelijke organisatie, opgericht in 2009 door het WNF en de stichting Duurzame Handel. Een viskweekbedrijf krijgt het ASC-keurmerk als het aan de volgende voorwaarden voldoet:

  • Bescherming en behoud van de natuurlijke omgeving
  • Bescherming en behoud van waterbronnen
  • Zorg voor dierenwelzijn door niet onnodig gebruik te maken van antibiotica en chemicaliën
  • Zorg voor de sociale aspecten (o.a. geen kinderarbeid, richtlijnen op het gebied van veiligheid en gezondheid)

ASC-gecertificeerde vis is te herkennen aan dit logo:ASC

Biologische vis

Biologische vis is per definitie gekweekt. Alleen in een kweekvijver kunnen dingen als kwaliteit van water en voeding gecontroleerd worden. Biologische vis moet aan strenge eisen voldoen:

  • Er is een beperking van het aantal vissen per kubieke meter,
  • Het visvoer wat gegeven wordt moet duurzaam geproduceerd zijn.
  • Het water wordt niet verrijkt met zuurstof en er wordt geen gebruik gemaakt van medicijnen of groeihormonen.
  • Er zijn strenge eisen op het gebied van dierenwelzijn

Biologische vis is te herkennen aan deze twee logo’s  en is te koop bij natuurvoedingswinkels en online.

eko-keurmerkeuropees eco-keurmerk

Ondanks de hoopvolle ontwikkelingen moet er nog veel gebeuren.

Want de labels hebben ook hun beperkingen. In 2013 verscheen al een artikel van Menno Sedee over de problemen in het certificeren van kweekvis. Hierin zegt Arthur Mol (Hoogleraar Milieubeleid aan de Universiteit van Wageningen)* onder andere:

Met labels haal je consumenten over duurzame vis te kopen. Daarmee zet je druk op kwekerijen om vis duurzaam te produceren. In Nederland is deze druk er. Grote supermarktketens hebben aangekondigd in 2015 louter duurzaam geproduceerde vis in te kopen. Maar een labelsysteem in bijvoorbeeld China bestaat niet. Zolang het voedselbewustzijn buiten Europa niet verandert, is elk label een druppel op een gloeiende plaat.

Europa importeert een groot deel van de vis die hier verhandeld en gegeten wordt. Nieuws op het dit gebied vind je op de nieuwspagina van goedevis.nl

Deze import maakte het moeilijk te weten welke vis je wel en niet wilt kopen. In de supermarkt of via internet is het gebruik van keurmerken gemakkelijk, en de herkomst van de vis simpeler te achterhalen. Op de markt is het al ingewikkelder om te weten welke vis nou duurzaam gevangen is en welke niet.

Hiervoor kun je een fijne app downloaden, de VISwijzer.

De VISwijzer is een initiatief van Good Fish Foundation, Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds.

De app werkt simpel. Je toetst de naam in van de vis die je wilt kopen, en de app toont je met een kleurencode hoe duurzaam de vis is. Rood moet je vermijden, oranje is tweede keus (liefst ook vermijden dus) en groen wil zeggen dat de vis duurzaam gevangen of gekweekt is, zonder de visstand te bedreigen en met minimale schade aan het milieu.

De app is te downloaden in de App Store of via Google Play.

Meer informatie vind je onder andere op deze websites:

Dit vind je vast ook leuk: recept voor salade met tartaar van makreel en avocado

*Arthur Mol is in 2015 benoemd tot rector Magnificus van de universiteit van Wageningen.

One thought on “Duurzame vis op je bord

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *